Podczas jednej z licznych tego lata burz w moim domu zostało zniszczonych kilka sprzętów elektronicznych (telewizor, DVD, komputer), mimo że piorun nie uderzył bezpośrednio w dom, a podczas wyładowania, które uszkodziło pobliski transformator, żadne z urządzeń nie było używane. Jak się zabezpieczyć na przyszłość przed podobnym zdarzeniem?
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75 z 2002 r., poz. 690 z późniejszymi zmianami), nakazuje wyposażyć budynek w zewnętrzną instalację piorunochronną, jeżeli wynika to z postanowień odpowiedniej normy (§ 53 ust. 2). Większość niewielkich domów jednorodzinnych takiej ochrony nie wymaga. W myśl wspomnianego rozporządzenia wszystkie powinny mieć ochronę wewnętrzną zabezpieczającą przed skutkami przepięć, jakiem mogą powstać w wyniku wyładowań atmosferycznych (§ 180 oraz § 183, ust. 1, pkt. 10). Przy tym warto sobie zdawać sprawę, że groźne są nie tylko pioruny trafiające bezpośrednio w budynek lub tuż obok niego, ale nawet wyładowania w odległości do 2 km. Ich skutki zależą od energii wyładowania, a 2 km są jedynie wartością orientacyjną. Przytoczone przepisy dotyczą wprawdzie obiektów nowo budowanych oraz modernizowanych lub remontowanych, jednak duża częstotliwość i gwałtowność burz, jakie występują ostatnio w Polsce, powinna skłaniać do instalowania ochrony przeciwprzepięciowej także w budynkach istniejących, w których uważano ją dotychczas za zbędną. Nasze domy są dzisiaj nasycone czułym na przepięcia sprzętem elektronicznym: telewizorami, radioodbiornikami, komputerami. W podzespoły elektroniczne są wyposażone także inne urządzenia, na przykład pralka, zmywarka, chłodziarka czy zamrażarka. Wszystkie one są podatne na uszkodzenia wywołane przepięciami powstającymi w instalacji elektrycznej, z której są zasilane, nie tylko tymi pochodzenia burzowego, ale także wywołanymi czynnościami łączeniowymi w sieci zasilającej budynek.
Gdzie zainstalować ochronniki?
Ochrona przeciwprzepięciowa musi być kompleksowa i obejmować wykonanie połączeń wyrównawczych, czyli połączenie z uziemioną główną szyną wyrównawczą wszystkich metalowych rurociągów, przewodów ochronnych, instalacji i innych urządzeń, na których mogłyby pojawić się niebezpieczne napięcia, oraz zainstalowanie ochronników przeciwprzepięciowych. Dobór typu ochronników oraz ich rozmieszczenie powinno się powierzyć specjaliście. Renomowane firmy służą w tym zakresie pełną pomocą techniczną. Prawidłowe zabezpieczenie polega na zainstalowaniu ochronników I, II oraz III klasy. Te ostatnie powinny się znaleźć w pobliżu odbiorników zawierających elementy elektroniczne. Nie mogą być jednak jedynym ich zabezpieczeniem.
Należy pamiętać, że zainstalowanie tylko ochronników III klasy nie zapewnia pełnej ochrony.
Połączenia wyrównawcze oraz montaż aparatury i jej podłączenie powinien wykonać specjalista elektryk z uprawnieniami do pracy przy instalacjach elektrycznych do 1 kV. Niewłaściwie dobrana lub zainstalowana ochrona nie tylko nie spełni pokładanych w niej nadziei, ale może spowodować poważne szkody. Dobór i rozmieszczenie ochronników zależą między innymi od typu budynku i rodzaju przyłącza.
Jak zabezpieczyć antenę?
W ramach ochrony przed przepięciami należy zadbać także o antenę radiowo-telewizyjną zainstalowaną na dachu. Jest ona szczególnie czuła na bezpośrednie uderzenie pioruna. W razie uderzenia w antenę prąd pioruna spływa do ziemi po kablu antenowym i może spowodować znaczne szkody wewnątrz budynku, a także być przyczyną porażenia przebywających w nim osób. W miarę skuteczną ochronę (nie ma możliwości zapewnienia 100% skuteczności ochrony odgromowej) talerzowej anteny umieszczonej bezpośrednio na płaszczyźnie płaskiego dachu może zapewnić rozpięta nad nią siatka poziomych wysokich zwodów. Wiele anten telewizyjnych i radiowych umieszcza się na metalowych masztach wystających ponad dach. Także one powinny się znaleźć w strefie ochronnej wytworzonej przez osobny zwód. Zabezpieczenie można uzyskać, przedłużając maszt przez zamocowany do niego odpowiedniej długości metalowy pręt. Wraz z masztem utworzy on wysoki zwód pionowy. Drugim możliwym rozwiązaniem jest zamocowanie obok anteny i jej masztu odrębnego wyższego zwodu pionowego w postaci metalowego pręta. Należy tak dobrać wysokość zwodu, aby cała antena znalazła się w strefie ochronnej wytworzonej przez zwód. Aby ograniczyć możliwość powstawania przeskoków iskrowych, maszt anteny oraz metalowy ekran kabla telewizyjnego trzeba połączyć z najbliższym zwodem instalacji piorunochronnej na dachu budynku lub gdy nie ma takiej instalacji – z uziomem. W ramach połączeń wyrównawczych należy także koniecznie połączyć metalowy ekran kabla antenowego z główną szyną wyrównawczą. Wiele budynków ma połączenia wyrównawcze, ponieważ powinny być one elementem prawidłowo wykonanej instalacji elektrycznej. W takiej sytuacji wystarczy jedynie zainstalować ochronniki oraz ewentualnie zrobić brakujące połączenia, na przykład wspomniane połączenia kabla antenowego.
Ile kosztuje zabezpieczenie?
Koszt wykonania takich zabezpieczeń może być różny w zależności od regionu kraju. Różnice mogą być niekiedy znaczne. W okolicach Warszawy za samą robociznę trzeba będzie zapłacić 20-40 zł za godzinę. Możliwe jest także rozliczenie się z wykonawcą na podstawie sporządzonego wcześniej kosztorysu ofertowego. Koszt zakupu aparatury także jest zróżnicowany. Za ochronnik czterobiegunowy zespolony klasy I+II można zapłacić od 250 zł (na Allegro) do 1000 zł – w hurtowni z materiałami elektroinstalacyjnymi. Cena zależy także od producenta. Nigdy nie powinna jednak być podstawowym kryterium wyboru. Decydującym parametrem powinna być jakość, ponieważ właśnie od jakości zastosowanego sprzętu zależy poziom uzyskanej ochrony. Należy unikać zakupu ochronników niewiadomego pochodzenia, bez atestów i podejrzanie tanich. Zainstalowane urządzenia trzeba eksploatować ściśle według instrukcji ich producenta oraz poddawać okresowym przeglądom, ponieważ niesprawne nie spełnią swojego zadania. Niektóre typy ochronników mają wymienne elementy ulegające zniszczeniu w razie zadziałania ochronnika. W takim przypadku na obudowie ochronnika zapala się czerwona dioda. Elementy te należy niezwłocznie wymienić. Koszt wymiany to zazwyczaj kilkadziesiąt złotych. Nie –sprawny ochronnik stwarza ryzyko poważnych strat nie tylko materialnych.
Janusz Strzyżewski
źródło MuratorDom
Brak powiązanych wpisów.
Dobrze myślę