Co zrobić, gdy odszkodowanie jest za niskie?

Nie musisz akceptować zaniżonego odszkodowania. Decyzja ubezpieczyciela nie jest wyrokiem, lecz stanowiskiem, które można zakwestionować. W przypadku szkody z OC sprawcy możesz żądać dopłaty, jeśli wypłacona kwota nie pokrywa realnych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia. Samo przyjęcie przelewu zwykle nie zamyka drogi do dalszych roszczeń, ale podpisanie ugody może ją istotnie ograniczyć.

Dlaczego odszkodowanie bywa zaniżone?

Kosztorys ubezpieczyciela może wyglądać szczegółowo, ale nie zawsze odpowiada cenom naprawy na lokalnym rynku. O tym, czy wypłata jest prawidłowa, decyduje nie liczba pozycji w dokumencie, lecz to, czy przyznana kwota pozwala rzeczywiście usunąć skutki szkody.

Najczęściej problem dotyczy następujących elementów:

• Zaniżone stawki za roboczogodzinę, które nie odpowiadają cenom stosowanym przez warsztaty.
• Zastąpienie części oryginalnych tańszymi zamiennikami bez wykazania, że pozwalają przywrócić pojazd do poprzedniego stanu.
• Amortyzacja części, czyli potrącenie ich wartości ze względu na wiek pojazdu. W szkodach z OC takie potrącenia nie mogą automatycznie obniżać należnego świadczenia.
• Pominięcie kosztów najmu samochodu zastępczego, holowania, parkowania, diagnostyki albo utraty wartości handlowej pojazdu.
• Zaniżenie wartości auta przed szkodą lub zawyżenie wartości pozostałości przy szkodzie całkowitej.

Przy szkodzie całkowitej trzeba sprawdzić osobno wartość pojazdu sprzed zdarzenia i wartość pozostałości. Ubezpieczyciel powinien uwzględnić między innymi wyposażenie, stan techniczny, przebieg oraz ceny porównywalnych samochodów.

Co zrobić krok po kroku?

Nie wystarczy napisać, że odszkodowanie jest za niskie. Trzeba wskazać konkretne błędy w kosztorysie i pokazać, jak wpływają one na wysokość dopłaty. Postępowanie może wyglądać tak:

1. Przeanalizuj decyzję i kosztorys. Porównaj stawki robocizny, rodzaj części, zakres naprawy, potrącenia oraz pominięte pozycje z wyceną warsztatu.
2. Zbierz dokumenty. Przygotuj decyzję ubezpieczyciela, kosztorys, protokół oględzin, zdjęcia uszkodzeń, korespondencję, wycenę warsztatu, rachunki i dokumenty dotyczące auta zastępczego lub holowania.
3. Rozważ niezależną opinię rzeczoznawcy. Ekspertyza może wykazać, że przyjęte części, stawki albo zakres prac nie odpowiadają realnym kosztom. Jej koszt może być elementem dochodzonego roszczenia, jeśli był celowy i uzasadniony.
4. Złóż reklamację. Wskaż numer szkody, datę decyzji, wypłaconą kwotę, żądaną dopłatę oraz uzasadnienie. Dołącz dokumenty potwierdzające Twoje stanowisko.

Nie musisz naprawić samochodu przed dochodzeniem dopłaty. W przypadku odszkodowania kosztorysowego możliwość żądania zwrotu celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy nie zależy co do zasady od wcześniejszego wykonania naprawy. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z dokumentowania uszkodzeń. Przed naprawą dobrze jest zachować zdjęcia, protokół oględzin i informacje o stanie pojazdu.

Nie podpisuj ugody pod presją czasu. Zwykły przelew otrzymany od ubezpieczyciela nie jest tym samym co dokument, w którym potwierdzasz wyczerpanie wszystkich roszczeń. Ugoda może zawierać zrzeczenie się dalszych żądań.

Przykładowe żądanie w reklamacji może brzmieć:

„Wnoszę o dopłatę odszkodowania w kwocie [kwota] zł do wysokości celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody. Kwestionuję w szczególności przyjętą stawkę robocizny, zastosowanie części zamiennych, potrącenie amortyzacyjne oraz pominięcie kosztów [wymienić]. W załączeniu przedstawiam [lista dokumentów].”

Jaką drogę dochodzenia dopłaty wybrać?

Po złożeniu reklamacji możesz zdecydować, czy kontynuować sprawę polubownie, czy skierować ją do sądu. Wybór zależy między innymi od wysokości różnicy, jakości dowodów i tego, ile czasu możesz poświęcić na postępowanie.

Rzecznik Finansowy może podjąć interwencję albo prowadzić postępowanie polubowne, ale nie zasądza dopłaty w sposób właściwy dla sądu. Jeżeli ubezpieczyciel podtrzyma odmowę, pozostaje pozew o zapłatę. Przy dużej różnicy, szkodzie całkowitej lub kilku rodzajach roszczeń pomoc prawnika może ograniczyć ryzyko błędów.

Na jakie przepisy się powołać?

Podstawą żądania jest zasada pełnej kompensacji szkody wynikająca z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego. Odszkodowanie powinno obejmować rzeczywistą stratę i pozwalać na usunięcie skutków zdarzenia, a nie jedynie na wykonanie najtańszej możliwej naprawy. Art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego wskazuje natomiast, że naprawienie szkody może nastąpić przez przywrócenie stanu poprzedniego albo zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

W reklamacji można powołać się także na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Uchwała z 12 kwietnia 2012 r., sygn. III CZP 80/11, dotyczy celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów nowych części oraz materiałów. Z kolei uchwała z 24 sierpnia 2017 r., sygn. III CZP 20/17, potwierdza, że wysokość kosztów naprawy może być podstawą rozliczenia także wtedy, gdy poszkodowany faktycznie nie naprawił jeszcze pojazdu. W sprawach dotyczących auta zastępczego znaczenie ma między innymi uchwała SN z 2 września 2019 r., sygn. III CZP 99/18.

Przy szkodzie z OC roszczenie co do zasady przedawnia się po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Szczegółowe zasady mogą zależeć od okoliczności zdarzenia, dlatego nie warto odkładać analizy dokumentów. Samo opóźnienie ubezpieczyciela nie odbiera prawa do dochodzenia dopłaty, ale zwłoka utrudnia zebranie dowodów.

Jeżeli otrzymałeś zaniżoną kwotę, zacznij od kosztorysu i dokumentów, a następnie złóż konkretną reklamację. Nie podpisuj ugody, dopóki nie wiesz, czy obejmuje ona zrzeczenie się dalszych roszczeń. Przy dużej różnicy, szkodzie całkowitej albo szkodach osobowych skonsultuj sprawę z rzeczoznawcą lub profesjonalnym pełnomocnikiem.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Ocena roszczenia wymaga analizy decyzji ubezpieczyciela, kosztorysu oraz dokumentów dotyczących konkretnego zdarzenia.