Czy beneficjent musi być członkiem rodziny?
Nie. Beneficjent fundacji rodzinnej nie musi być członkiem rodziny fundatora. Ustawa o fundacji rodzinnej nie wprowadza wymogu pokrewieństwa. Fundator może wskazać osoby niespokrewnione, a także organizację pożytku publicznego. O tym, kto uzyska prawo do świadczeń, decydują przede wszystkim postanowienia statutu.
Kto może zostać beneficjentem?
Beneficjentem jest osoba lub podmiot, w którego interesie działa fundacja rodzinna i któremu statut przyznaje prawo do określonych świadczeń. Mogą to być świadczenia pieniężne, pokrywanie kosztów utrzymania lub edukacji, a także inne formy wsparcia przewidziane w statucie.
Krąg potencjalnych beneficjentów obejmuje:
- Osoby fizyczne – członków rodziny, przyjaciół, partnerów biznesowych, współpracowników, kluczowych menedżerów lub inne osoby wskazane przez fundatora.
- Organizacje pożytku publicznego – w szczególności fundacje lub stowarzyszenia prowadzące działalność pożytku publicznego.
- Fundatora – może on zostać beneficjentem, także jedynym, jeśli fundacja ma zapewniać mu środki po wycofaniu się z aktywności zawodowej.
- Osoby małoletnie – przepisy nie wymagają pełnoletności ani pełnej zdolności do czynności prawnych.
Oznacza to, że osoba obca dla fundatora może mieć status beneficjenta na takich samych zasadach jak krewny, o ile została prawidłowo uwzględniona w statucie i spełnia określone w nim warunki.
Jak statut określa beneficjentów?
Statut jest dokumentem, w którym fundator określa krąg beneficjentów oraz zakres przysługujących im uprawnień. Możliwe jest wskazanie konkretnych osób albo opisanie kryteriów, których spełnienie pozwala uzyskać ten status.
Fundator może posłużyć się między innymi takimi rozwiązaniami:
- Wskazanie imienne – statut wymienia konkretną osobę, na przykład współpracownika lub menedżera.
- Kryterium rodzinne – beneficjentami zostają na przykład zstępni fundatora, czyli dzieci i wnuki.
- Kryterium zawodowe – uprawnienie otrzymują osoby pozostające w określonym stosunku pracy lub związane z firmą przez wskazany czas.
- Kryterium dotyczące organizacji – statut obejmuje organizacje pożytku publicznego realizujące określone cele, na przykład edukacyjne.
Można też uzależnić świadczenie od obiektywnego warunku lub terminu, na przykład ukończenia określonego wieku, studiów albo przepracowania ustalonego okresu w firmie rodzinnej. Trzeba jednak precyzyjnie rozróżnić, czy warunek dotyczy samego statusu beneficjenta, czy tylko wypłaty konkretnego świadczenia.
Zbyt ogólne sformułowania, takie jak „osoby zaufane” albo „członkowie rodziny”, mogą prowadzić do sporów. Dlatego statut powinien jasno wskazywać, kogo obejmuje dana kategoria i jakie prawa wiążą się z jej spełnieniem.
Dlaczego beneficjentem może być osoba spoza rodziny?
Fundacja rodzinna służy nie tylko przekazywaniu majątku krewnym. Może także wspierać ciągłość przedsiębiorstwa i zabezpieczać osoby, które mają istotny udział w jego funkcjonowaniu. Włączenie kluczowego menedżera lub wieloletniego współpracownika do grona beneficjentów może być elementem planu sukcesyjnego.
Nie oznacza to jednak, że taka osoba uzyskuje własność majątku fundacji. Jej uprawnienia wynikają ze statutu i obejmują wyłącznie przewidziane w nim świadczenia lub inne prawa. Status beneficjenta jest odrębny od członkostwa w rodzinie fundatora.
Pokrewieństwo nie jest warunkiem uzyskania statusu beneficjenta. Fundator może ukształtować krąg uprawnionych zgodnie z celem fundacji, pod warunkiem że zrobi to jasno i zgodnie z ustawą w statucie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Przy tworzeniu lub zmianie statutu fundacji rodzinnej warto skonsultować jego treść z prawnikiem.
