Jak dodać członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego?
Aby dodać członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, złóż w ZUS formularz ZUS ZCNA. Zgłoszenie jest bezpłatne i należy je przekazać w ciągu 7 dni od powstania okoliczności uzasadniającej objęcie ubezpieczeniem.
Kogo można zgłosić do ubezpieczenia?
Członek rodziny może zostać zgłoszony tylko wtedy, gdy nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Oznacza to, że nie podlega ubezpieczeniu z innego źródła, na przykład z umowy o pracę, umowy zlecenia, emerytury, renty, działalności gospodarczej albo rejestracji w urzędzie pracy.
Do ubezpieczenia można zgłosić osoby należące do ustawowo określonego kręgu członków rodziny:
- małżonka,
- dziecko własne, przysposobione, dziecko małżonka, wnuka albo dziecko obce objęte opieką lub pieczą zastępczą,
- rodziców i dziadków pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym,
- osoby przysposabiające ubezpieczonego oraz innych wstępnych pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Dziecko można zgłosić do ukończenia 18 lat, a jeśli nadal się uczy – do ukończenia 26 lat. W przypadku dziecka ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie obowiązuje limit wieku. Partner lub partnerka bez ślubu nie są uznawani za członków rodziny w rozumieniu przepisów, nawet gdy prowadzą z ubezpieczonym wspólne gospodarstwo domowe.
Nie ma limitu liczby członków rodziny, których można zgłosić. Samo zgłoszenie nie zwiększa wysokości składki i nie powoduje dodatkowej opłaty.
Jak zgłosić członka rodziny krok po kroku?
Procedura przebiega przez płatnika składek. Pracownik przekazuje informację pracodawcy, a pracodawca składa dokument do ZUS. Osoba prowadząca działalność gospodarczą może zgłosić członka rodziny samodzielnie.
- Sprawdź, czy osoba zgłaszana nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.
- Przygotuj dane członka rodziny, w tym imię, nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, stopień pokrewieństwa oraz informacje o niepełnosprawności, jeśli mają zastosowanie.
- Wypełnij formularz ZUS ZCNA, zaznaczając zgłoszenie członka rodziny i wskazując datę, od której ma on podlegać ubezpieczeniu.
- Złóż dokument do ZUS przez PUE ZUS, program Płatnik albo inny program kadrowy umożliwiający elektroniczną wysyłkę dokumentów.
- Dopilnuj, aby formularz trafił do ZUS w ciągu 7 dni od powstania prawa do zgłoszenia.
W formularzu podaje się także adres zamieszkania członka rodziny, jeśli jest inny niż adres osoby ubezpieczonej. Zgłoszenia dokonuje płatnik składek na wniosek osoby ubezpieczonej, dlatego pracownik powinien przekazać pracodawcy aktualne dane zgłaszanej osoby.
W ZUS ZCNA stosuje się następujące kody stopnia pokrewieństwa:
| Kod | Stopień pokrewieństwa lub powinowactwa | Przykład |
|---|---|---|
| 01 | Małżonek | Mąż albo żona |
| 11 | Dziecko | Dziecko własne, przysposobione albo dziecko małżonka |
| 21 | Wnuk albo dziecko obce objęte opieką | Wnuk, dziecko w rodzinie zastępczej |
| 30 | Matka | Matka ubezpieczonego |
| 31 | Ojciec | Ojciec ubezpieczonego |
| 32 | Macocha | Macocha ubezpieczonego |
| 33 | Ojczym | Ojczym ubezpieczonego |
| 40 | Babka | Babcia pozostająca we wspólnym gospodarstwie |
| 41 | Dziadek | Dziadek pozostający we wspólnym gospodarstwie |
| 50 | Osoba przysposabiająca ubezpieczonego | Rodzic adopcyjny |
| 60 | Inny wstępny | Pradziadek pozostający we wspólnym gospodarstwie |
Termin 7 dni dotyczy zarówno zgłoszenia, jak i późniejszego wyrejestrowania członka rodziny. Przekroczenie terminu może skutkować odpowiedzialnością za niedopełnienie obowiązku, w tym grzywną.
Kiedy trzeba wyrejestrować członka rodziny?
Jeżeli członek rodziny uzyska własny tytuł do ubezpieczenia albo przestanie spełniać warunki zgłoszenia, trzeba przekazać do ZUS formularz ZUS ZCNA z informacją o wyrejestrowaniu. Należy zrobić to w ciągu 7 dni od wystąpienia zdarzenia.
Wyrejestrowanie jest konieczne między innymi w razie:
- podjęcia pracy lub rozpoczęcia wykonywania umowy objętej ubezpieczeniem zdrowotnym,
- uzyskania prawa do emerytury albo renty,
- rozpoczęcia działalności gospodarczej,
- rejestracji w urzędzie pracy,
- utraty statusu członka rodziny, na przykład po przekroczeniu ustawowego wieku przez uczące się dziecko.
W przypadku zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorcy zgłoszeni przez niego członkowie rodziny tracą ochronę po upływie 30 dni od rozpoczęcia zawieszenia. Trzeba wtedy sprawdzić, czy mogą zostać objęci ubezpieczeniem z innego tytułu.
O czym pamiętać?
Zgłoszenie członka rodziny jest obowiązkiem ubezpieczonego, a nie dodatkową usługą. Nie wiąże się z podwyższeniem składki ani inną opłatą, ale wymaga użycia formularza ZUS ZCNA i zachowania 7-dniowego terminu. Najpierw sprawdź, czy zgłaszana osoba nie ma własnego ubezpieczenia, a następnie przekaż płatnikowi kompletne dane potrzebne do złożenia dokumentu.
