Czy można dostać odszkodowanie z dwóch polis za zalanie mieszkania?

Nie otrzymasz dwóch pełnych odszkodowań za to samo zalanie mieszkania. W ubezpieczeniach majątkowych łączna wypłata z kilku polis może pokryć rzeczywistą szkodę, ale nie może prowadzić do wzbogacenia poszkodowanego. Posiadanie dwóch polis jest dozwolone, jednak trzeba sprawdzić, czy obejmują ten sam przedmiot i ryzyko, czy też uzupełniają się zakresem ochrony.

Dwie polisy a odszkodowanie za tę samą szkodę

Polisa mieszkaniowa jest ubezpieczeniem majątkowym. Jej zadaniem jest przywrócenie majątku do stanu sprzed zdarzenia, a nie wypłata dodatkowych pieniędzy ponad wartość poniesionej straty. Jeżeli zalanie spowodowało szkodę w wysokości 40 000 zł, maksymalna łączna rekompensata za ten zakres szkody również wynosi 40 000 zł, nawet gdy mieszkanie obejmują dwie umowy.

Podstawą jest zasada kompensacyjna, czyli zakaz wzbogacenia się dzięki odszkodowaniu. Wynika ona między innymi z art. 824¹ § 1 Kodeksu cywilnego. Przepis wskazuje, że świadczenie nie może być wyższe od poniesionej szkody, chyba że umowa przewiduje inaczej w granicach dopuszczonych przepisami.

Inaczej mogą działać ubezpieczenia osobowe, na przykład ubezpieczenie na życie albo NNW. W ich przypadku świadczenie jest związane z wystąpieniem określonego zdarzenia dotyczącego osoby, a nie z wyceną zniszczonego mienia. Dlatego wypłaty z kilku takich polis mogą się sumować.

Jak ubezpieczyciele dzielą odpowiedzialność?

Jeżeli ten sam lokal, przedmiot i zakres ryzyka są objęte dwiema polisami, mamy do czynienia z ubezpieczeniem wielokrotnym. Ubezpieczyciele nie wypłacają wtedy dwóch niezależnych pełnych odszkodowań. Dzielą odpowiedzialność proporcjonalnie do sum ubezpieczenia zapisanych w umowach, z uwzględnieniem zakresu ochrony i limitów.

Przykład: zalanie spowodowało szkodę o wartości 40 000 zł. Mieszkanie jest objęte dwiema polisami o tym samym zakresie, a suma ubezpieczenia w każdej z nich wynosi 40 000 zł. Przy równych sumach odpowiedzialność może zostać podzielona po połowie. Jeden ubezpieczyciel wypłaci 20 000 zł, a drugi 20 000 zł. Łącznie poszkodowany otrzyma 40 000 zł, a nie 80 000 zł.

Jeżeli zakresy polis są różne, podział może wyglądać inaczej. Jedna umowa może obejmować elementy stałe, takie jak podłogi, ściany i zabudowę, a druga ruchomości domowe, na przykład meble lub sprzęt AGD. Wtedy każda polisa odpowiada za mienie objęte własnymi zapisami, ale nadal nie można otrzymać więcej niż wynosi rzeczywista szkoda.

Wysokość wypłaty ograniczają jednocześnie rozmiar szkody, zakres ochrony oraz suma ubezpieczenia wskazana w polisie.

Kiedy dwie polisy mają sens?

Dwie umowy ubezpieczenia nie zawsze oznaczają dublowanie ochrony. Mogą zabezpieczać różne osoby, przedmioty albo interesy finansowe. Tak jest przede wszystkim w dwóch sytuacjach:

• Wynajem mieszkania – właściciel może ubezpieczyć mury i elementy stałe, a najemca własne ruchomości domowe, takie jak meble, ubrania i sprzęt elektroniczny. Najemca może też wykupić OC w życiu prywatnym, które przydaje się, gdy nieumyślnie zaleje lokal sąsiada.
• Kredyt hipoteczny – bank zwykle wymaga polisy z cesją praw do odszkodowania. Kredytobiorca może mieć drugą umowę chroniącą jego własny interes, na przykład wkład własny lub wyposażenie, o ile zakresy polis są prawidłowo określone.
• Polisa własna i OC sprawcy – po zalaniu przez sąsiada możesz mieć ochronę z własnej polisy mieszkaniowej, a odpowiedzialność sprawcy może być objęta jego OC. Nie oznacza to jednak prawa do podwójnej zapłaty. Wypłaty muszą zostać rozliczone tak, aby pokryć wyłącznie rzeczywistą stratę.
• Różne przedmioty ubezpieczenia – jedna umowa może obejmować lokal, a druga rzeczy należące do innej osoby. W takiej sytuacji polisy nie dublują się, lecz chronią odrębne składniki majątku.

Jeżeli dwie polisy obejmują dokładnie te same mury i to samo ryzyko, druga składka często nie przynosi dodatkowej korzyści. Przed zawarciem umowy sprawdź w OWU zakres ochrony, limity, wyłączenia oraz to, czy ubezpieczone są mury, elementy stałe i ruchomości.

Co zrobić po zalaniu, gdy masz dwie polisy?

Posiadanie dwóch umów wymaga przejrzystego zgłoszenia szkody. Nie wybieraj jednej polisy w celu ukrycia drugiej. Informacja o dodatkowym ubezpieczeniu może być potrzebna do prawidłowego ustalenia odpowiedzialności między towarzystwami.

Po wystąpieniu szkody wykonaj następujące czynności:

• Zabezpiecz mieszkanie i ogranicz dalsze szkody, na przykład zakręć dopływ wody, jeśli można zrobić to bezpiecznie.
• Zrób zdjęcia i nagrania zalanych ścian, sufitów, podłóg, elementów stałych oraz uszkodzonych ruchomości.
• Ustal przyczynę zalania i zdobądź protokół administracji, oświadczenie sprawcy albo inną dokumentację potwierdzającą przebieg zdarzenia.
• Zgłoś szkodę obu ubezpieczycielom i podaj każdemu z nich informację o drugiej polisie.
• Przekaż dokumenty, w tym kosztorys naprawy, rachunki, faktury i opis uszkodzeń.
• Udostępnij lokal do oględzin, jeżeli ubezpieczyciel wyznaczy rzeczoznawcę.

Każdy ubezpieczyciel może przeprowadzić własną ocenę szkody, ale towarzystwa powinny współpracować przy ustalaniu zakresu odpowiedzialności. Nie wyrzucaj zniszczonych rzeczy ani nie wykonuj generalnego remontu przed oględzinami, chyba że trzeba niezwłocznie ograniczyć dalsze straty albo ubezpieczyciel wyraził zgodę.

Zatajenie drugiej polisy lub przedstawienie tej samej szkody tak, jakby powstała dwukrotnie, może prowadzić do odmowy wypłaty, żądania zwrotu świadczenia, a w poważnych przypadkach także do odpowiedzialności za próbę wyłudzenia. Uczciwe wskazanie wszystkich umów chroni przed takim ryzykiem.

Dwie polisy za zalanie mieszkania mogą pokryć różne elementy szkody albo zabezpieczać różne osoby, ale nie dają prawa do podwójnego odszkodowania za te same zniszczenia. O wysokości wypłaty decydują rzeczywista wartość szkody, zakres każdej umowy, limity oraz suma ubezpieczenia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy polisy, OWU ani porady prawnej. W razie sporu z ubezpieczycielem warto skonsultować dokumenty z prawnikiem lub Rzecznikiem Finansowym.